Kies de juiste adembescherming

Print
Arbeidsmiddelen
Bij blootstelling aan stoffen, gassen, dampen, virussen, schimmels en sporen is het zaak de adembescherming goed te regelen. Tips voor het maken van een goede keuze.

Voor het kiezen van de juiste adembescherming is kennis van zowel producten als werkprocessen noodzakelijk. In dit artikel staan een aantal aandachtspunten op een rij die moeten worden meegenomen in de keuze en gebruik van adembescherming.

Als leidraad bij de keuze en gebruik van adembescherming, is de EN529(ISO/DTS 16975-2); aanbevelingen voor selectie, gebruik en onderhoud van adembeschemingsmiddelen, beschikbaar.

Blootstelling
Werknemers kunnen aan een groot aantal zaken worden blootgesteld, zoals stoffen, gassen, dampen, virussen, bacteriën, schimmels, sporen of een combinatie van één of meerdere. Deze kunnen na inademing problemen veroorzaken in de luchtwegen, het bloed en/of verschillende organen. Onwetendheid, verkeerd onderhoud,  slechte voorlichting en minder goed passend materieel vergroten de kans op blootstelling aanzienlijk.

Adembescherming in de RI&E
Het werken met adembescherming vereist een RI&E met verdieping op dit aspect. Breng goed in kaart:

•             welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd
•             welke stoffen daarbij een rol kunnen spelen
•             wat de mate van blootstelling is
•             de blootstelling toetsen aan de grenswaarde(n)
•             op basis daarvan vaststellen of beheersmaatregelen nodig zijn

De arbeidshygiënische strategie moet daarbij vanzelfsprekend gevolgd worden en moet dynamisch worden opgenomen in het adembeschermingsprogramma. Als er een alternatief, minder schadelijk product of werkwijze beschikbaar is, moet hier op worden overgeschakeld. In de arbeidshygiënische strategie is het gebruik van een PBM het laatste redmiddel. Laat u ondersteunen door een specialist op dit gebied.

De juiste keuze
De EN 529:2005 (ISO/DTS 16975-2) geeft handreikingen om te komen tot de juiste keuze. Het is evident dat maskers, die hun beschermende werking ontlenen aan een nauwsluitende seal op het gelaat, de juiste maat moeten hebben. Door middel van fit-testen moet worden bepaald wat het best passende adembeschermingsmasker is. Dit geldt voor alle middelen met een zogenaamde Tight-Fit (wegwerpmaskers, half- en volgelaatsmaskers).

Grenswaarde
De grenswaarde is de maximaal toegestane concentratie van een gevaarlijke stof in de individuele ademhalingszone van een werknemer. De grenswaarde geldt voor een gedefinieerde periode (meestal 15 minuten of 8 uur). Bij concentraties lager dan de grenswaarden zijn geen nadelige effecten op de gezondheid te verwachten. Dat geldt niet voor de grenswaarden voor kankerverwekkende en mutagene stoffen. Daarvoor is geen veilige grenswaarde vast te stellen. Uitgangspunt bij de vaststelling van de waarde is, dat de gezondheid van de werknemers én hun nageslacht niet wordt benadeeld bij blootstelling in welke vorm of duur van de periode dan ook. Denk hier bijvoorbeeld aan asbest of chroom 6 verf.

Als er geen wettelijke grenswaarde is, dan moet het bedrijf of de branche een private grenswaarde zelf afleiden. Omdat er steeds meer bekend wordt over de schadelijke gevolgen van bepaalde blootstelling, worden  grenswaarden met regelmaat naar beneden bijgesteld of komen zelfs te vervallen. Met dit gegeven dient u tevens rekening te houden bij de keuze van het beschermingsmiddel.

De keuze voor adembescherming
Zoals gezegd moet er goed worden nagedacht over de keuze van het beschermingsmiddel. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen :

1.            afhankelijke adembescherming (ademlucht uit de directe omgeving wordt gefilterd) en

2.            onafhankelijke adembescherming (gebruik van lucht uit flessen of uit een compressor)

Allereerst moet het gevaar waaraan men wordt blootgesteld worden beoordeeld. Ook moet de feitelijke blootstelling worden gemeten of tenminste nauwkeurig worden ingeschat. Deze blootstelling moet gedeeld worden door de grenswaarde waaraan de werknemer mag worden blootgesteld. De uitkomst hiervan is de benodigde protectiefactor en beïnvloedt de keuze tussen wegwerpmaskers, half-, volgelaatsmaskers of aangeblazen systemen, etc.

Afhankelijk van werkzaamheden
Daarnaast moet ook rekening gehouden worden met de werkzaamheden die men verricht en met de werkplek waarin de werkzaamheden worden verricht, denk bijvoorbeeld aan arbeidsintensieve werkzaamheden of aan besloten ruimtes en dergelijke.

Er wordt onderscheid gemaakt in de volgende systemen:

1.            stofmaskers –wegwerp

2.            halfgelaatsmaskers

3.            volgelaatsmaskers

4.            ademluchtsystemen/verseluchtkappen

5.            vlucht- en evacuatiemaskers

6.            daarnaast nog de verschillende filterpatronen

Tips bij de keuze voor adembescherming
Door een klein bemeten halfgelaatsmasker met één enkel uitademventiel, kan minder lucht stromen dan een voldoende bemeten masker met twee uitademventielen. Iemand die zwaar werk doet verpompt aardig wat liters lucht per minuut. Is het masker te klein bemeten, dan wordt dit masker als oncomfortabel ervaren en bestaat het gevaar dat men het masker in de vuile omgeving afzet, met alle gevolgen van dien. Als men zwaar werk moet doen is het sterk aan te bevelen om met aangeblazen systemen te werken. Dan hoeft men ook geen lucht door het filter aan te zuigen, wat het comfort nog verder verhoogd. Dit heeft een grote positieve invloed op de productiviteit en het is buiten gewoon veilig.

Ook de filterkeuze is belangrijk
Vaak wordt er gekozen voor een filter omdat gezegd wordt dat dit het beste of comfortabeler is dan het zwaardere filter wat je toch niet nodig hebt.

Een ABEK filter, filtert organische, anorganische en zure gassen en dampen en ammoniak.

Als men geen blootstelling heeft aan ammoniak,  dan is een ABEK filter niet nodig. Een ABE filter volstaat in dat geval, wat aanzienlijk scheelt in kosten.

Een P3 filter hoeft absoluut geen hogere inademweerstand te hebben als een P2 filter. Een P3 filter filtreert wel een heel stuk beter dan een P2 waardoor u een hogere bescherming geniet.  Als het comfort tenminste gelijk is, waarom zou u dan kiezen voor minder bescherming?

En verder
Laat u bij de keuze van adembescherming goed voorlichten, liefst door meerdere partijen. Alhoewel elke verkoper van adembescherming een commercieel belang heeft, zijn er commerciële adviseurs adembescherming op de markt die hun werk serieus nemen en het belang van juiste bescherming laten prevaleren boven hun commerciële belang. Zorg ervoor dat u een adembeschermingsprogramma zoals omschreven in de norm EN529:2005 (ISO/DTS 16975-2) implementeert in uw managementsysteem. Laat voorlichting en training hierin een belangrijke rol innemen. Immers, goed voorgelichte en getrainde gebruikers van adembescherming zijn per definitie beter beschermd.