Draaiboek hoe te handelen bij een uitbraak van het coronavirus

Print
Update: 25 maart 2020
Arbobeleid
Maatregelen bij een dreigende epidemie of pandemie zoals corona
Al weken domineert het coronavirus het nieuws. Het virus heeft inmiddels wereldwijd grote gevolgen en heet officieel een pandemie. Corona heeft zich als een olievlek verspreid. Ook in Nederland grijpt Covid-19 hard om zich heen. Welke (preventieve) stappen kunnen bedrijven ondernemen om zich te beschermen tegen het virus? Bekijk ook de tools over corona in de bouw en de industrie.

 

Covid-19

Eind 2019 vond in de Chinese miljoenenstad Wuhan een uitbraak plaats van een tot dan toe onbekende variant van het coronavirus. Het kreeg de naam 2019-nCoV en heet nu Covid-19, ook wel SARS-CoV-2 genoemd. SARS staat voor Severe Acute Respiratory Syndrome.  

Coronavirussen zijn virussen die een corona (krans) tonen wanneer ze door een elektronenmicroscoop worden bekeken. Infectie met het virus veroorzaakt griepachtige symptomen en leidt bij sommige patiënten tot longontsteking.

De besmetting wordt in verband gebracht met een vismarkt in Wuhan waar ook levende dieren zoals otters, dassen en slangen illegaal werden verhandeld. De markt werd daarop gesloten.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beschouwt de uitbraak vanwege de snelle verspreiding en de ernst vanaf 30 januari 2020 als een wereldwijde medische noodsituatie. Er is sprake van een epidemie als meer dan 51 op de 100.000 mensen last hebben van klachten die met ziekte te maken hebben en het virus wordt aangetoond. 

 

Inleiding

Hieronder wordt kort aangegeven welke preventieve maatregelen bedrijven zelf al kunnen nemen bij een dreiging van een epidemie of pandemie. Hierin worden vier dreigingsniveaus onderscheiden: fase 0 t/m 3. Per niveau (fase) wordt een aantal maatregelen voorgesteld. Deze worden ingedeeld in algemene maatregelen, communicatie, hygiëne en medische maatregelen.

Zolang er geen maatregelen vanuit de overheid worden opgelegd, is elk bedrijf vrij om zelf al preventief bepaalde zaken te regelen. Ook staat het ieder bedrijf vrij bepaalde maatregelen al eerder te nemen of de onderstaande indeling naar eigen goeddunken aan te passen en dus ook om bepaalde beschreven maatregelen naar voren of naar achteren te verplaatsen.

 

De vier fasen zijn:

  • Fase 0 (laag dreigingsniveau; er zijn geen infecties in Nederland).
  • Fase 1 (midden dreigingsniveau, bijvoorbeeld omdat in Nederland ook infecties zijn geconstateerd).
  • Fase 2 (hoog dreigingsniveau; infecties zijn bij eigen medewerkers geconstateerd).
  • Fase 3 (kritisch dreigingsniveau).

 

Fase 0

(Groen: laag dreigingsniveau. Er zijn geen infecties in Nederland)

 

Algemeen:

Business as usual: alle bedrijfsactiviteiten worden voortgezet.

Communicatie:

Wijs in het bedrijf iemand aan die zich verdiept in het soort micro-organisme waarvan de dreiging uitgaat en benoem deze medewerker als eerstelijn aan wie medische vragen kunnen worden gesteld. Maak dit bekend binnen de organisatie.

Monitor en inventariseer de vragen die bij eerstelijn binnenkomen en geeft periodiek een update.

Hygiëne:

Stimuleer dat medewerkers vaker hun handen wassen.

Een goede handhygiëne blijkt een groot deel overdracht van ziektekiemen, dus ook van het virus te voorkómen. Het virus verspreidt zich namelijk door de lucht en via de handen. Daarom zijn plekken zoals deurklinken, telefoons, computermuizen en toetsenborden een bron van bacteriën.

De schoonmakers in kantoorpanden mogen de computerapparatuur vaak niet schoonmaken. De werkgever moet in zo'n geval zorgen dat werknemers zelf de middelen krijgen om dat te doen.

Medisch:

Houd de berichtgeving goed in de gaten.

 

Fase 1

(Geel: midden dreigingsniveau, bijvoorbeeld omdat in Nederland ook infecties zijn geconstateerd)

 

Algemeen:

Business as usual: alle bedrijfsactiviteiten worden voortgezet.

 

Communicatie:

  • Informeer medewerkers dat er sprake is van een hoger dreigingsniveau.
  • Plan een voorlichtingsbijeenkomst waarin leidinggevenden/managers instructies krijgen over hun rol en verantwoordelijkheden bij een verdere voortzetting van de besmettingen
  • Blijf aandacht vragen om goede hygiëne maatregelen: vaker handen wassen.
  • Stem af tussen de bedrijfsarts, de preventiemedewerkers en de BHV'ers en de eerstelijns communicatiemedewerker (zie boven) hoe te opereren wanneer naar fase 2 wordt opgeschaald.

 

Hygiëne:

  • Handen wassen met zeep voorkomt verspreiding van micro-organismen. Het is opvallend dat ook kranen, zeepdispensers en spoelknoppen op stortbakken een bron van besmetting zijn. Door te investeren in no touch-systemen kan ziekteverzuim door besmetting met ziektekiemen worden voorkomen. Door een sensor hoeven werknemers de kraan of zeepdispenser niet aan te raken. Dat is een stuk hygiënischer. Het is ook geen overbodige luxe om handenwas-instructies op de toiletten op te hangen. Ook het goed drogen van de handen is belangrijk aangezien vochtige handen tot 1.000 keer meer bacteriën verspreiden.
  • Om medewerkers te laten zien hoe goed zij hun handen hebben gewassen, kan gebruik gemaakt worden van kleurloze uv fluorescerende producten. Een lotion wordt op de handen gesmeerd. De uv deeltjes in die lotion gedragen zich net zoals als bacteriën en hopen zich op in de plooien en groeven van de huid. Alleen door grondig handen wassen zijn de ultraviolette deeltjes te verwijderen. Door met een uv-lamp de handen te beschijnen na het handen wassen, lichten de niet weg gewassen deeltjes op en ziet de medewerker hoe goed (of slecht) hij zijn handen heeft schoongemaakt. Zeer illustratief. Zie verder onder  www.hygienecontrole.nl
  • Regelmatig de handen met water en zeep wassen, vooral na hoesten, niezen of snuiten.
  • Plaats dispensers met desinfecterende vloeistof bij de toiletten en mogelijk bij in- en uitgangen van het gebouw.
  • Gebruik ontsmettende handalcohol (ethanol 70%). Ook de vingertoppen, duimen en gebieden tussen de vingers en polsen moeten grondig met de alcoholische oplossing worden ingewreven. Deze minimaal 30 seconden laten inwerken.
  • Gebruik papieren handdoeken en zakdoekjes. Gooi deze na gebruik direct weg.
  • Raak ogen, neus en mond zo min mogelijk aan, omdat het griepvirus zich op deze manier kan verspreiden. Dus niet opmaken, nagelbijten, neuspeuteren, enz.
  • Hoesten en niezen in de binnenkant van de elleboog.
  • Tref maatregelen om extra schoon te kunnen maken (trapleuningen, deurklinken van alle deuren ook van toiletgroepen, lichtknopjes, liftknoppen, kranen van de spoelbakken op de toiletten). Zorg voor voldoende schoonmaakmiddelen, sneller legen van afvalbakken etc.
  • Plaats desinfecterende wipes bij toetsenborden.
  • Maak afspraken om werkruimten goed en regelmatig te ventileren (ramen open zetten naar buiten).
  • Bestel (chirurgische) mondneusmaskers* voor medewerkers, uit te delen bij verdenking van  infectie.
  • Bestel FFP3 mondmaskers * en beschermende kleding (schort/spatbril/handschoenen voor BHV'ers (en bedrijfsarts).
  • Beperk het aantal flexplekken op kantoor.
  • Wijs een of meer zogenaamde ‘isolatiekamers’ in het bedrijf aan. Deze gaan mogelijk gebruikt worden bij fase 2 bedreigingsniveau. Dit zijn relatief kleine kamers waarin slechts enkele personen tijdelijk kunnen verblijven in afwachting van vervoer naar buiten. Dit betreft dan medewerkers die verdacht worden van besmetting en dan even van de andere medewerkers geïsoleerd moeten worden. De kamer dienst zo leeg mogelijk te zijn, een harde vaste vloerbedekking te hebben, geen of anders gesloten kasten, hardleren stoelen, geen zonnewering of jaloezieën aan de binnenzijde, vlakke radiatoren.
  • Medewerkers niet laten reizen naar gebieden waarin besmettingen zijn geconstateerd.

 

* Er zijn twee types mondmaskers van belang

  • Maskers ter voorkoming van besmetting naar anderen: chirurgische maskers. Deze zorgen dat bij hoesten en dergelijke druppeltjes grotendeels binnen dat mondmasker blijven, waardoor de kans op besmetting van anderen sterk verkleind wordt.
  • Maskers ter voorkoming dat je zelf besmet wordt: FFP3-filtermaskers.

 

Het gebruik van mondkapjes luistert erg nauw. Zo moeten het de juiste kapjes zijn, die zowel mond als neus goed afsluiten. Bovendien moeten de kapjes meerdere malen per dag vervangen worden. Instellingen die met de mondkapjes gaan werken, moeten dus een zeer ruime voorraad inslaan. Ook moeten ze de medewerkers goed instrueren over het juiste gebruik.

 

Medisch:

  • Laat medewerkers die tekenen van verkoudheid of griep vertonen of in contact zijn geweest met een geïnfecteerd persoon bij voorkeur thuiswerken. Adviseer hen om contact op te nemen met huisarts en/of bedrijfsarts.
  • Hetzelfde geldt als zij in de thuissituatie een zieke partner of kinderen hebben.
  • Houdt nauw contact met de eerstelijns communicatiemedewerker,
  • Monitor en inventariseer de vragen die bij eerstelijns communicatiemedewerker binnen komen en geeft periodiek een update.

 

Fase 2

(Oranje: hoog dreigingsniveau. Infecties zijn bij eigen medewerkers geconstateerd)

 

Alle maatregelen uit fase 1 en aanvullend:

Algemeen:

  • Adviseer mensen die thuis een zieke familielid/huisgenoot etc. hebben niet naar kantoor te komen (bij een zieke kind / partner kan gedacht worden aan zorgverlof) totdat de zieke persoon hersteld is en bij contactonderzoek geen virus aantoonbaar is bij medewerker.
  • Laat zwangeren vanuit huis werken. 
  • Medewerkers die uit plaatsen in het buitenland komen waar veel besmettingen zijn geconstateerd, eerst 14 dagen thuis laten verblijven voordat zij naar het werk mogen komen (als zij trouwens niet zelf ziek geworden zijn).
  • Wanneer medewerkers klantbezoeken brengen, deze opschorten naar later.
  • Laat niet medewerkers van kamer tot kamer lopen, zoals bij het afleveren van post. Laat medewerkers dit soort zaken zelf ophalen vanuit een centraal punt.
  • Geen grotere groepen bezoekers meer toelaten. 
  • Bij bezoekers vragen of zijn uit besmette gebieden komen of zij de afgelopen twee weken in contact zijn geweest met zieke mensen. 

Communicatie:

  • Informeer medewerkers dat er sprake is van een hoog dreigingsniveau en dat de maatregelen moeten worden genomen zoals bij dit niveau zijn beschreven.
  • Communiceer dit ook naar de medewerkers die al thuis werken, de buitenwereld, klanten en dergelijke.

Hygiëne:

  • Zie de maatregelen uit fase 1.
  • Elkaar geen handen schudden of zoenen.
  • De bezettingsdichtheid per ruimte verminderen.
  • Geen vergaderingen meer houden met grotere groepen mensen (> 4).  
  • Beperk de tijd van de vergaderingen.
  • Ruimere werktijden hanteren zodat er gemiddeld minder medewerkers tegelijkertijd aanwezig zijn.
  • Zorgen dat in ruimtes waarin meer mensen verblijven/werken, deze goed met  de buitenlucht geventileerd worden (ramen naar buiten). De mechanische ventilatie van ruimtes beperken.  
  • Als de luchtbehandeling ook met recirculatie werkt, de recirculatie uitschakelen.
  • De luchtbehandelingsinstallatie en de airco extra onderhoudsbeurten geven.
  • Stimuleren dat meer vanuit huis wordt gewerkt. Meer werken met teleconferences, videocalls, skypen, enz.
  • Geen trapleuningen meer laten vasthouden of een zeer frequent schoonmaakregime voor trapleuningen instellen.
  • Niet met meer mensen de liften tegelijkertijd gebruiken. 
  • Bij voorkeur geen gebruik meer maken van druk openbaar vervoer.
  • Zo min mogelijk in openbare gelegenheden vertoeven: restaurants, theaters, bioscopen, concerten, evenementen, sportgelegenheden, verenigingsbijeenkomsten, enz. Na het vasthouden van beugels van winkelwagentjes snel daarna (zonder eerst het gezicht aan te raken) de handen wassen of met een doekje desinfecteren.
  • Ook thuis extra hygiëne in acht nemen: frequent handen wassen en vaker reinigen van deurknoppen (ook de deurknop aan de buitenzijde van de voor- en achterdeur), waterkranen, lichtschakelaars, trapleuningen, de deurbel, enz.).
  • Bezoek aan ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen sterk beperken. Immers daar verblijven veelal mensen met een verminderde weerstand.
  • Voorbereidingen treffen voor fase 3.

 

Bedrijfskantine:

  • De ventilatie voldoende hoog houden, bij voorkeur rechtstreeks op de buitenlucht.
  • De dichtheid aan mensen beperken (in meer ploegen eten).
  • Niet met veel mensen dicht naast elkaar om een klein tafeltje laten zitten.
  • Een verdergaande maatregel is om niet meer gezamenlijk te lunchen in de kantine en deze alleen nog te gebruiken om levensmiddelen op te halen. Dit ophalen spreiden in de tijd, zodat er niet te veel mensen tegelijk in de kantine zijn. 
  • In het uiterste geval op afroep voedsel laten rondbrengen door personeel dat frequent wordt gescreend.

 

Medisch:

  • Als een medewerker op werk symptomen van infectie vertoont, neemt de medewerker contact op met zijn leidinggevende en gaat naar de isolatieruimte. Vanuit daar wordt contact opgenomen met de bedrijfsarts, betreffende BHV'er en de preventiemedewerker.
  • Indien medewerker in isolatieruimte is, gaat bedrijfsarts of BHV'er (met beschermende kleding) naar medewerker en neemt anamnese af. BHV'ers vooraf hierin instrueren. De medewerker gaat als hij eigen vervoer heeft met een (chirurgisch) mondmasker op naar huis en neemt daar meteen telefonisch contact op met de huisarts.
  • Als hij geen eigen vervoer heeft, dan wordt contact met het thuisfront van de medewerker opgenomen of iemand hem komt halen. Aan diegene wordt een FFP3-filtermasker verstrekt.
  • Bedrijfsarts/BHV'er brengt de plaatselijke GGD op de hoogte van een mogelijke infectie.
  • GGD neemt verder de regie; mogelijk zal een GGD-medewerker naar kantoor of huis komen om een monster af te nemen). Opmerking: Screenen op Covid-19 is volgens het RIVM onbetrouwbaar. Veel zekerder is om mensen die verdacht zijn besmet te zijn, 14 dagen in quarantaine te houden.
  • De leidinggevende maakt een lijst met contacten (collega’s die in dezelfde ruimte aanwezig zijn of in contact zijn geweest met medewerker) en deelt deze met bedrijfsarts.
  • Indien er in de afdeling personen zijn met kwetsbare gezondheid (bekende chronische ziekte, zwanger etc.) wordt deze medewerkers ook verzocht vanaf dat moment vanuit huis te werken om kans op overdracht van besmetting te verkleinen. Thuis dienen zij eigen gezondheid te monitoren, indien nodig contact opnemen met huisarts.
  • Nadat een zieke medewerker (14 dagen) thuis is geweest, mag hij daarna niet weer aan het werk (in het bedrijf) voordat een consult heeft plaatsgevonden en alle relevante medische informatie is gedeeld met de bedrijfsarts.

 

Fase 3

(Rood: kritisch dreigingsniveau)

 

Algemeen:

Feitelijk gaat de maatschappij grotendeels ‘op slot’ en sluiten nu de meeste bedrijven, instellingen, scholen, openbaar vervoer, het uitgaansleven , enz. uitgezonderd ziekenhuizen en de meest noodzakelijke functies als politie, bewaking, brandweer, enz. .

 

Communicatie:

Aangeven dat er nu de grootste alarmfase is ingetreden en de activiteiten tot het strikt noodzakelijke worden beperkt: beveiliging, in stand houden van het gebouw, enz. .

 

Hygiëne:

  • Iedere samenkomst van mensen moet zoveel mogelijk vermeden worden. Dat betekent dat feitelijk zo min mogelijk mensen naar hun werk moeten gaan, anders dan voor het strikt noodzakelijke. 
  • Niet-essentieel personeel tijdens een pandemie naar huis sturen om zo het aantal mensen dat blootgesteld wordt aan het virus te minimaliseren. 

 

Medisch:

  • De GGD en de (plaatselijke) zorgautoriteiten hebben de regie.
  • Indien er medewerkers binnen het bedrijf aanwezig moeten zijn, wordt hun gezondheid bewaakt door monitoren van symptomen (temperatuur meten  door medewerker zelf).

 

Lees ook: Corona en de industrie: welke maatregelen neem je?

 

 

Zoekwoorden: 
Corona
Covid-19
Pandemie
Epidemie
WHO
Wereldgezondheidsorganisatie
Coronavirus
Maatregelen
Dreigingsniveau
SARS
Protocol
China
Nederland
Bedrijfsleven
Bedrijven
Schoonmaken
Handen wassen
Besmetting tegengaan
Mondkapjes
Hoesten
koorts
Ziekteverschijnselen
Training Biologische agentia, inclusief Coronavirus 15 april

Tijdens deze training hoort u wat de belangrijkste biologische risico’s zijn en welke maatregelen u kunt treffen zodat de gezondheid van uw medewerkers geen gevaar loopt.
Gezien de actualiteit zal de docent, gepromoveerd microbioloog, ook aandacht besteden aan het Coronavirus. Welke (preventie) maatregelen kunt u treffen? (bijv. wat te doen met luchtcirculatiesystemen?). U hoort wat belangrijke feiten zijn en leert zin van onzin te onderscheiden.