Nazorg bij een ernstig incident: vaak onderschat maar enorm belangrijk

Print
Arbobeleid
Nazorg bij een ernstig arbeidsongeval is heel belangrijk
Bij een ernstig incident op de werkvloer komt veel kijken. Daarom behoort elke crisisorganisatie een goed bedrijfsnoodplan te hebben dat duidelijk beschrijft wat er moet gebeuren. Regel hierin niet alleen het afhandelen van de materiële schade, maar vooral ook de psychische gevolgen. Welke aandachtspunten zijn er?

Een crisis- of BHV-organisatie bestaat veelal uit managementleden en hulpverleners. Elke crisis- of BHV-organisatie behoort een goed en volledig bedrijfsnoodplan te hebben dat duidelijk de verschillende verantwoordelijkheden en taken omvat van de leden van die organisatie. Beschreven dient te zijn wie de leiding heeft en wie er communiceert met de pers, overheden en de omgeving. Maar ook wie de leiding neemt ná het incident.

Een goed voorbereide hulpverlening draagt bij aan het zoveel mogelijk beperken van de gevolgen van een incident voor mensen en omgeving.

Na het incident

Tijdens een incident ligt de focus bij heel veel crisisorganisaties op het repressief optreden om zo snel mogelijk naar een normale situatie terug te keren. Zodra het sein veilig heeft geklonken, stopt een incident echter niet voor een crisisorganisatie. Veelal begint het dan pas echt.

Er moet immers een onderzoek worden begonnen. De incidentlocatie moet veilig worden gesteld. In voorkomende gevallen moeten overheden worden ingelicht. De schade moet worden bepaald en ook uiteraard weer worden hersteld. Al het materieel wat is ingezet voor de bestrijding van het incident moet worden nagekeken, aangevuld en gereed worden gemaakt voor een volgende inzet. De verzekering en interne en externe klanten moeten worden geïnformeerd, onder wie ook de bewoners in de directe omgeving. En, heel belangrijk maar wat nogal eens wordt onderschat, er moet nazorg worden geboden en geregeld voor medewerkers, slachtoffers en hulpverleners.

Informatievoorziening

Bij een incident kunnen er slachtoffers zijn die naar het ziekenhuis moeten worden vervoerd voor behandeling of opname of er kunnen mensen overlijden. In deze gevallen kan er onrust ontstaan bij personeel, hulpverleners, bezoekers, familie en relaties, andere betrokkenen en ook in de omgeving.

Hiervoor is het belangrijk dat er informatievoorziening en nazorg wordt georganiseerd. Informatie naar buiten via de eigen perscommunicatie of -voorlichting van de Veiligheidsregio is nodig. Hierbij is openheid en zorgvuldigheid van de verstrekte informatie belangrijk.

Duidelijke feitelijke informatie en goede nazorg is belangrijk aan directe collega’s en familie/relaties van betrokkenen. Bij incidenten met zwaar lichamelijk letsel, veel slachtoffers en/of dodelijke slachtoffers is het tevens essentieel om ook de hulpverleners goed te informeren en nazorg te bieden.

Afhankelijk van de ernst en impact van het incident verschilt de soort nazorg per medewerker. Een training of instructie kan de leidinggevende houvast bieden om hier de juiste aandacht aan te (laten) geven en zo nodig professionele hulp in te schakelen. Voor een crisisorganisatie of BHV-organisatie is het belangrijk om hiervoor richtlijnen of protocollen op te nemen in het noodplan.

Aandachtspunten:

  • Het is belangrijk - zowel intern als extern - feiten te presenteren en de geloofwaardigheid van de organisatie te behouden. Houd zelf de regie over de communicatie. Geruchten worden hierdoor voorkomen. Spreek dit duidelijk af binnen de organisatie. Te afwachtend reageren, leidt ertoe dat de informatie via andere bronnen naar buiten komt. Houd ook alle verschillende informatiekanalen, zoals de (sociale) media, in de gaten. Hoe brengen zij informatie over uw organisatie naar buiten? Hoe komt de informatie over uw bedrijf daar terecht, externe of ook via interne bronnen? Bij gebruik van een website of sociale media: zorg dat de informatie up-to-date is. Meld het ook als er verder geen nieuws is. Belangrijk om te beseffen is dat, zodra er iets wat onjuist is in de media wordt gepubliceerd, het heel moeilijk is om dat te corrigeren.
  • Tijdens en direct na een incident is het belangrijk dat het management de rust bewaart en veiligheid uitstraalt. Herstel van veiligheid en rust voorkomt extra stress en paniek. Geef ook aandacht en erkenning aan de direct getroffenen. Houd contact, niet alleen de dag na de gebeurtenis, maar ook na enkele weken of maanden.
  • Het management vervult een belangrijke rol in de communicatie naar en contact met het thuisfront van getroffenen. Zorg voor goede bereikbaarheid voor familie en medewerkers door een vast informatiepunt in te stellen en zorg dat dit bij iedereen bekend is.
  • Veel medewerkers zijn na een incident ontdaan en laten soms heftige emoties zien. Dit zijn normaal voorkomende reacties op een niet alledaags voorval. De meeste medewerkers herstellen na een incident. Een aantal mensen ontwikkelt echter gezondheidsklachten die op termijn behandeling behoeven.
  • Elke medewerker doorloopt op zijn/haar eigen wijze een 'verwerkingsproces'. Van belang is dat de leidinggevende, bedrijfsarts of HR dit proces vanaf het eerste gesprek zo goed mogelijk faciliteert, zorgt voor adequate begeleiding en tijdig verstoorde verwerkingsprocessen signaleert.
  • Leidt leidinggevenden op voor de rol die zij na incidenten moeten spelen en om de klachten van de medewerkers te kunnen monitoren.
  • Verwijs medewerkers met aanhoudende stressreacties en/of gezondheidsklachten door naar een deskundige die gespecialiseerd is in opvang en nazorg, of naar de bedrijfsarts.
  • Stimuleer medewerkers om weer aan het werk te gaan in hun herstel naar het 'normale' leven. Zorg er dan voor dat de werkplek en eventueel aangepaste werkzaamheden dit ook mogelijk maken. Verwacht geen snel herstel. Laat de medewerker in eigen tempo de stappen naar het normale toe maken en bied begeleiding. Geef begrip en erkenning en wees proactief in het maken van concrete afspraken over de doelen en de te nemen stappen.
  • Houd er rekening mee dat er een verstoorde werkverhouding kan ontstaan tussen werkgever en slachtoffer en andere medewerkers. De schuldvraag kan leiden tot onrust op de werkvloer. Het management moet hier de juiste aandacht aan geven om de rust op de werkvloer te bewaren of terug te brengen.
  • Na een schokkende gebeurtenis kan er behoefte zijn aan een moment van stilstaan, reflectie. Soms individueel, soms collectief. Laat de werknemers deze initiatieven zelf ontplooien en geef er waar mogelijk de ruimte voor. Na het overlijden van een collega kan er behoefte zijn aan een herdenking of afscheidsritueel. Misschien een blijvende herinnering in de organisatie? Bespreek dit echter altijd met de familie en de naaste collega’s.

 

De volgende tools zijn beschikbaar (binnenkort online op Arbeidsveiligheid.net):

  • Instructie informeren familie of relatie
  • Instructie informeren medewerkers
  • Checklist informatie slachtoffer
  • Checklist bezoek en informeren familie of relatie

Zie: Checklists voor nazorg

 

Hulpverlenende organisaties:

  • EVPT
    Het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak adviseerde werkgevers met een publieke taak die schade lijden door agressie en geweld. Het gaf advies over schadeposten die in aanmerking komen voor vergoeding, de manier waarop schade kon worden verhaald en verwees door naar andere specialisten. Dit is gestopt in 2016 maar de informatie is nog te vinden op www.agressievrijwerk.nl
  • IVP (Instituut voor Psychotrauma)

Het IVP adviseert organisaties over het opzetten van een preventief beleid op het gebied van schokkende gebeurtenissen. Trainingen voor management en werknemers kunnen daar onderdeel van zijn. Daarnaast biedt het IVP-ondersteuning bij crisismanagement. Ook biedt het opvang en nazorg aan getroffenen van schokkende gebeurtenissen. https://www.ivp.nl/

  • D.O.e.N. (Directe Opvang en Nazorg) en HSK Groep

Beide organisaties bieden opvang en nazorg aan getroffenen van schokkende gebeurtenissen op het werk. https://www.doenbv.eu/

 

Informatie:

 

Lees ook: BHV'er redt levens met AED