Sta eens stil bij de werkplek op kantoor

Print
Arbeidsplaatsen
....en maak werk van je werkplek! Werken op kantoor lijkt over het algemeen vrij onschuldig. Maar er zijn wel degelijk risico's waar we ons bewust van moeten zijn. Dit artikel legt uit welke er zijn en wat je zelf kunt doen om gezond te werken.

Zo worden we niet blootgesteld aan lawaai dat gehoorschade kan opleveren. Ook hoeven we geen zeer zware lichamelijke arbeid te verrichten met als gevolg last van pijn in de rug of overbelaste spieren. Ondanks het feit dat we ons achter het bureau over het algemeen veilig voelen, zijn er wel degelijk risico's op onder meer arm-, nek- en/of schouderklachten.

De verzamelnaam voor ‘klachten’ aan arm, nek en/ of schouders is KANS. Zo'n 25 procent van de werknemers in Nederland blijken in meer of mindere mate hier last van te hebben. Deze klachten uiten zich in stijfheid, pijn, krachtverlies en/ of tintelingen in het gebied vanaf de nek tot en met de vingers. KANS is de nieuwe benaming voor RSI (repetitive strain injury). Deze laatste verzamelnaam doet vermoeden dat er alleen klachten ontstaan als gevolg van het veelvuldig herhalen van activiteiten of bewegingen. Uit onderzoek blijkt dat dit vandaag de dag niet meer langer het geval is. Daarmee dekt RSI niet meer de lading en is KANS een betere verzamelnaam geworden.

Hoewel dit artikel betrekking heeft op veilig werken op kantoor, kan KANS ook thuis of zelfs op sportvelden ontstaan. Met de komst van smartware (smartphone/ tablet e.d.) kunnen de whatsapp-duim, smartphonepols en de tablet-nek ontstaan, op sportvelden de golf- en tennisarm.

Beeldschermwerk, verkeerde werkhouding en zittend werk

Bij beeldschermwerk kunnen de volgende risico’s ontstaan:

  • Nek- en hoofdpijn
  • Oogproblemen
  • Spier- en peesproblemen
  • Vermoeidheid
  • Rugklachten
  • Langdurige medische problemen (stress, slecht slapen e.d.)

Denken we aan verkeerde werkhouding en zittend werk, dan hebben we het over de volgende risico’s met bijbehorende gevolgen:

  • Een overdreven gebogen nek door naar beneden te kijken naar toetsenbord of documenten: de nekspieren worden te zwaar belast met nekpijn en mogelijke hoofdpijn tot gevolg.
  • Een overstrekte nek doordat het beeldscherm te hoog staat of door het dragen van bifocale brilglazen met wederom nek- en mogelijk hoofdpijn tot gevolg.
  • Repeterende werkzaamheden tijdens het gebruik van een muis of een toetsenbord met spier- en peesproblemen tot gevolg.
  • Voorovergebogen of onderuitgezakte houding: de rugspieren zijn constant gespannen en de tussenwervelschijven worden aan de voorkant (te) zwaar belast met rugpijnen tot gevolg.
  • Gebrek aan beweging door te lang zitten waardoor het moeilijk wordt om weer in beweging te komen.
  • Afgeknelde benen door een te hoog ingestelde stoel met als gevolg slapende en/ of tintelende benen tot gevolg.

Afwisseling in werkzaamheden

Probeer het zittende werk, als dat mogelijk is, regelmatig af te wisselen met werkzaamheden waarbij je moet staan of lopen. Als dit niet mogelijk is en je toch de hele dag op je stoel zit, neem dan regelmatig rustpauzes. Verspreid deze pauzes zo veel mogelijk. Een paar korte onderbrekingen per werkdag zijn beter dan één lange pauze! Breng je pauzes niet opnieuw zittend door, maar maak van de gelegenheid gebruik om bijvoorbeeld een wandelingetje te maken of bij een collega op bezoek te gaan. Weersta de verleiding om een collega in hetzelfde pand te bellen of een mailtje te sturen, maar loop er even naar toe. Verenig het nuttige met het aangename, draai schouders los bij het halen van een kop koffie of thee.

Bij zittend werk is een juiste werkhouding zeer belangrijk. Let daarbij op:

1. Voldoende steun voor de rug
Let je er bij het verstellen van je stoel op dat de rugleuning goed tegen je onderrug drukt. Dit voorkomt inzakken van de wervelkolom en kanteling van het bekken.

2. Een recht bekken
Het bekken mag niet teveel gekanteld worden ten opzichte van de wervelkolom. Daarom is het belangrijk dat de zitting van je stoel niet te diep is. Moderne stoelen zijn zo ontworpen dat voor kleinere mensen de rugleuning naar voren kan worden geschoven.

3. Goede ondersteuning van je voeten
Zorg dat je benen goed op de grond staan. Daarbij moeten de knieën een hoek van vijfenveertig graden maken tussen zitoppervlak en vloer.

Ter illustratie onderstaand plaatje.

Raadpleeg voor het persoonlijk instellen van je werkplek:

http://www.sieso-ergo.eu/ergonomie/werkplek-inrichten-en-instellen

4. Onaangenaam binnenklimaat
Een onaangenaam binnenklimaat kan leiden tot nekklachten, droge ogen maar bijvoorbeeld ook tot chronische verkoudheid. Informeer bij collega’s of er sprake is van dezelfde klachten. Meld dit bij bijvoorbeeld de gebouwenbeheerder en zorg dat deze klachten worden opgelost.

5. Monotone arbeid
Een synoniem voor monotone arbeid is 'eentonige arbeid'. Als in een functie sprake is van zeer beperkte afwisseling van maar ook tussen taken, dan leidt dit tot eenzijdige belasting. Dit wordt ook wel vergeleken met kort-cyclische arbeid – een taak die minder dan 1,5 minuut duurt. Dit werkt geestdodend en demotiverend. Organiseer daarom werkzaamheden en de inhoud van alle functies op dusdanige wijze dat er geen functies met monotoon werk bestaan. Met behulp van wederom een medewerkertevredenheidsonderzoek kunt je laten onderzoeken hoe zij de variatie in hun takenpakket ervaren. Monotone functies gevarieerder maken kan door middel van het toepassen van taakverbreding: voorafgaand aan de uitvoerende taken, dezelfde medewerker ook de voorbereidende taken laten doen. Ook taakverrijking kan variatie aanbrengen door bijvoorbeeld sturende of organiserende taken toe te voegen.

6. Werkdruk en belastbaarheid
We brengen een groot deel van onze tijd door op ons werk. Dit betekent dat collega’s en klanten veel invloed hebben op hoe een persoon zich voelt. Zeker als er sprake is van geweld, seksuele intimidatie discriminatie of pesterijen. Op termijn kan dit leiden tot geestelijke – maar ook lichamelijke klachten. Ook een te hoge werkdruk kan een bron van stress zijn. Hier is sprake van als er een verstoring is tussen werkbelasting en de belastbaarheid van een werknemer. De cijfers liegen er niet om. Een op de drie werknemers heeft hier last van. Werkgerelateerde oorzaken kunnen zijn:

  • Te weinig tijd om een opdracht uit te voeren
  • Onduidelijke of juist te zware verantwoordelijkheden
  • Onrealistische en niet realiseerbare doelen te stellen met betrekking tot de werkzaamheden
  • Reorganisaties die zorgen voor baanonzekerheid
  • Conflicten met leidinggevende
  • Onduidelijke taakomschrijving

Ook persoonlijk gerelateerde oorzaken kunnen hierbij een rol spelen. Denk aan:

  • Problemen die thuis spelen (scheiding, ziekte binnen familie)
  • Werknemer die erg perfectionistisch is of moeilijk ‘’nee’’ kan zeggen

Vanuit de wetgeving is de werkgever niet voor niets verplicht iets te doen aan werkdruk en stress. Dit begint bij het uitvoeren van een goede en volledige Risico-inventarisatie en  -evaluatie. Met dit instrument kan deze vorm van arbeidsbelasting inzichtelijk worden gemaakt. Met het opstellen en uitvoeren van een Plan van Aanpak kan hier iets aan worden gedaan.

Door zowel te hoge als te lage werkdruk kan werkstress ontstaan. Werkdruk wordt veroorzaakt door:

  • te veel werk in te weinig tijd
  • te weinig taken en geen uitdaging in het werk
  • niet in staat te zijn het werk goed in te delen
  • geen regelmogelijkheid te hebben om werkdruk te verdelen of de werkzaamheden zelf in te delen
  • irreële en niet haalbare doelen te stellen met betrekking tot werkzaamheden
  • doelstellingen die regelmatig worden bijgesteld

Een combinatie van een hoge werkdruk en te weinig rust en ontspanning kan psychische en lichamelijke klachten bij de werknemer veroorzaken en uiteindelijk tot ziekte en verzuim leiden. De werknemer kan onder andere te maken krijgen met overspannenheid, burn-out, depressie en posttraumatische stressstoornissen.

Het omgekeerde kan ook: medewerkers die te weinig te doen hebben of geen uitdaging in hun werk zien en bijvoorbeeld niet over loopbaanmogelijkheden beschikken, kunnen hierdoor gefrustreerd raken en psychische en lichamelijke klachten ontwikkelen.

Bronnen

www.arboportaal.nl
www.fysionet-evidencebased.nl
www.hierhebikpijn.nl/
www.wetten.overheid.nl
www.yourfairchair.nl