De veiligheidskundige aansprakelijk gesteld

Print
Arbobeleid
Waar we vroeger bij schade of ongevallen zouden zeggen: ‘dat is pech’, wordt er tegenwoordig steeds vaker gezocht naar een aansprakelijke partij. Dat is één van de redenen waarom veiligheidskundigen het steeds drukker krijgen. Door veiligheid en het streven daarnaar, kan aansprakelijkheid immers voorkomen of beperkt worden. De veiligheidskundige zelf kan echter ook het slachtoffer worden van de toegenomen aandacht voor aansprakelijkheid.

Dat geldt uiteraard ook voor andere arboprofessionals zoals preventiemedewerkers, KAM-medewerkers en arbeidshygiënisten. Je kunt immers door je werkgever of opdrachtgever aansprakelijk worden gesteld voor schade door een fout die je hebt gemaakt. Welke risico’s loop je dan en hoe kan je die risico’s beïnvloeden?

Verhaal van schade
Als veiligheidskundige breng je veiligheidsrisico’s in kaart, om deze zoveel mogelijk te beperken. Tijdens je werkzaamheden geef je adviezen die, als het goed is, zoveel mogelijk worden opgevolgd. Wat nu als zo’n advies onjuist blijkt te zijn, waardoor de werkgever/opdrachtgever schade lijdt? Kan de werkgever/opdrachtgever die schade dan verhalen op jou als veiligheidskundige?

Ben je werknemer of zzp’er?
Ben je als veiligheidskundige in loondienst van je opdrachtgever (werkgever) dan zit je in een ander schuitje dan als je je als zelfstandig ondernemer (zonder personeel) verhuurt aan opdrachtgevers.

Werknemer
Als veiligheidskundige in loondienst geniet je de wettelijke bescherming die alle werknemers toekomt. Dat betekent dat jouw aansprakelijkheid voor schade die je toebrengt aan je werkgever wettelijk beperkt is. Die beperking staat in artikel 7:661 van het Burgerlijk Wetboek (B.W.) Zakelijk gezegd staat daar dat de werkgever geen schade op je kan verhalen, tenzij er sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid. Vaste rechtspraak van de Hoge Raad der Nederlanden is dat er alleen sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid als de intentie van de werknemer gericht is geweest op de schade. Behalve bij sabotage, terrorisme, etc., is daarvan bijna nooit sprake.

In lid 2 van artikel 7:661 B.W. is bepaald dat er in het nadeel van de werknemer mag worden afgeweken van de hoofdregel uit het artikel. Daaraan is echter de voorwaarde gesteld dat de afwijking schriftelijk overeengekomen is en de werknemer voor de betreffende schade verzekerd is. De werkgever moet dus een verzekeringspolis kunnen laten zien, op grond waarvan jij verzekerd bent voor de betreffende schade. Zover ik weet bestaat zo’n polis in Nederland niet. In de praktijk betekent dat dus dat afwijking van de hoofdregel uit artikel 7:661 B.W. niet mogelijk is.

Het betekent ook dat het verhalen van schade op jou, als veiligheidskundige in loondienst, voor je werkgever vrijwel onmogelijk is. Alleen als je werkgever kan bewijzen dat je de schade opzettelijk of bewust hebt veroorzaakt is verhaal mogelijk. Ben je veiligheidskundige in loondienst, dan kan je dus rustig ademhalen. De wetgever heeft je goed beschermd tegen aanspraken van je werkgever.

Schijnzelfstandige
Ben je niet in loondienst, maar verhuur je je als zelfstandige (zonder personeel) aan opdrachtgevers, dan is de vraag of je een echte zelfstandige bent of een schijnzelfstandige. Een schijnzelfstandige is alleen in naam een zelfstandig ondernemer maar wordt door de wet gewoon gezien als een werknemer. Het gaat te ver om hier diep in te gaan op schijnzelfstandigheid. Dat komt in een ander artikel aan de orde. Voldoende is dat je bedenkt dat de titel van zelfstandig ondernemer niet altijd betekent dat je geen bescherming geniet als werknemer.

Zelfstandige
Ben je een (echte) zelfstandig ondernemer (zonder personeel) dan ben je, jegens je opdrachtgever, aansprakelijk voor de schade die uit je werkzaamheden als veiligheidskundige voortvloeit. Dat is nogal een verschil met de positie van de veiligheidskundige in loondienst! Het is van belang dat je je hiervan bewust bent als je als zelfstandig ondernemer werkzaam bent.

Uitsluiten aansprakelijkheid
Het is van groot belang dat je je aansprakelijkheid, in de overeenkomst met je opdrachtgever, zoveel mogelijk beperkt. Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat je alleen aansprakelijk zult zijn voor directe schade en dan nog tot een maximumbedrag per voorval en per periode. De ervaring leert dat opdrachtgevers de aansprakelijkheid, in hun overeenkomsten en inkoopvoorwaarden, geheel bij de leverancier (bij jou dus) leggen. Die contractuele aansprakelijkheid gaat zelfs vaak verder dan de wettelijke aansprakelijkheid. Lees de contracten en voorwaarden dus goed door en zorg dat je aansprakelijkheid zoveel mogelijk beperkt wordt.

Beroepsaansprakelijkheidsverzekering
Ook is het van groot belang dat je een verzekering afsluit voor het aansprakelijkheidsrisico. Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering dekt materiële en letselschade die door jou wordt veroorzaakt. Zo’n verzekering is betrekkelijk goedkoop maar biedt geen dekking voor het beroepsaansprakelijkheidsrisico. Daarvoor heb je een beroepsaansprakelijkheidsverzekering nodig. Zorg er ook voor dat die verzekering je bedrijfsactiviteiten goed omschrijft en blijf daar binnen. Alleen in die hoedanigheid heb je namelijk dekking op de polis.

Bedrijfsvorm
Bij beroepen met een groot aansprakelijkheidsrisico (zoals advocaat) is het ten slotte de moeite waard om eens na te denken over je bedrijfsvorm. Onderneem je als veiligheidskundige in de vorm van een eenmanszaak of VOF dan ben je (net als je vennoten) ook met je privévermogen aansprakelijk voor eventuele schade. Ben je in gemeenschap van goederen gehuwd, dan is ook je echtgeno(o)t­(e) volledig aansprakelijk. Onderneem je als veiligheidskundige in de vorm van een B.V., dan blijft je privévermogen in 99,9% van de gevallen buiten schot. Dat slaapt veel rustiger, ook voor je echtgeno(o)t(e).

Conclusie
Duidelijk wordt dat je risico’s kunt beïnvloeden door de manier waarop en de voorwaarden waarop je met je opdrachtgever samenwerkt. Het is dus verstandig om daar eens goed over na te denken en bewuste keuzes te maken. Dat kan behoorlijk wat kopzorgen schelen.

Weet je hiermee alles wat de veiligheidskundige en andere arboprofessionals moeten weten over hun eigen aansprakelijkheid? Nee. We hebben het alleen gehad over aanspraken van je werkgever of opdrachtgever. Je kunt ook aansprakelijk worden gesteld door een derde, bijvoorbeeld een collega die schade lijdt door een advies van jou. Daarover in een ander artikel meer.